ඉරානය සමඟ අවසන් එකඟතාවකට දින 60ක කාලයක් – අසාර්ථක වුවහොත් හෝමුස් සමුද්‍ර සන්ධිය හරහා යන නෞකා සඳහා බදු පැනවීමේ අවධානය

අමෙරිකානු ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් ප්‍රකාශ කර ඇත්තේ, ඉරානය සමඟ පවතින ගැටලු සඳහා අවසන් එකඟතාවකට පැමිණීම වෙනුවෙන් දින 60ක කාලයක් ලබා දී ඇති බවයි. එම කාලය තුළ එකඟතාවකට පැමිණීමට නොහැකි වුවහොත්, ලෝක වෙළඳාමට අතිශය වැදගත් වන හෝමුස් සමුද්‍ර සන්ධිය හරහා ගමන් කරන නෞකා සඳහා බදු පැනවීමේ ක්‍රියාමාර්ග සලකා බලන බවද ඔහු සඳහන් කළේය.

කෑම්ප් ඩේවිඩ්හි සිට අදහස් දක්වමින් ජනාධිපතිවරයා පවසා ඇත්තේ, දැනට ක්‍රියාත්මක අන්තර්කාලීන අවබෝධතාව යටතේ හෝමුස් සමුද්‍ර සන්ධිය දින 60ක කාලයක් සඳහා බදු රහිත ගමනාගමන කලාපයක් ලෙස පවත්වාගෙන යන බවයි.

ට්‍රම්ප් වැඩිදුරටත් පවසා ඇත්තේ, කාලසීමාව අවසන් වන විට සාර්ථක අවසන් එකඟතාවක් නොලැබුණහොත් අමෙරිකාව විසින් එම මුහුදු මාර්ගය භාවිත කරන නෞකා සඳහා බදු ක්‍රමයක් හඳුන්වා දීමට හැකියාව පවතින බවයි. එමඟින් ලැබෙන ආදායම මැදපෙරදිග කලාපයේ ආරක්ෂාව සඳහා අමෙරිකාව දරා ඇති සහ ඉදිරියේදී දැරීමට සිදුවන වියදම් පියවා ගැනීමට යොදාගැනීමට අපේක්ෂා කරන බවද සඳහන් වේ.

කෙසේ වෙතත්, මෙම යෝජනාව අමෙරිකාව තුළද විවේචනවලට ලක්ව තිබේ. විවේචකයන් පෙන්වා දෙන්නේ, අන්තර්කාලීන ගිවිසුම මඟින් දින 60ක බදු රහිත ගමනාගමනයක් පමණක් සහතික කර ඇති අතර, ඉදිරියේදී බදු පැනවීම වැළැක්වෙන ආකාරයේ ප්‍රතිපාදන එහි නොමැති බවයි.

මේ අතර, ලෙබනනයට එල්ල වන ඊශ්‍රායල ප්‍රහාර හේතුවෙන් හෝමුස් සමුද්‍ර සන්ධිය වසා දමා ඇති බව ඉරානය ප්‍රකාශ කළද, එම ප්‍රකාශය අමෙරිකානු මධ්‍යම අණදෙන බලකාය ප්‍රතික්ෂේප කර තිබේ. ඔවුන් පවසන්නේ සමුද්‍ර සන්ධිය හරහා නාවික ගමනාගමනය සාමාන්‍ය පරිදි සිදුවන බවත්, තත්ත්වය පිළිබඳව නිරන්තර අවධානයෙන් පසුවන බවත්ය.

අමෙරිකානු හමුදා දත්ත අනුව, සෙනසුරාදා දිනයේ පමණක් වෙළඳ නෞකා 55ක් පමණ හෝමුස් සමුද්‍ර සන්ධිය හරහා ගමන් කර ඇති අතර, එමඟින් බොරතෙල් බැරල් මිලියන 17කට අධික ප්‍රමාණයක් ප්‍රවාහනය කර ඇත.

තවත් පැත්තකින්, ඉරාන-අමෙරිකානු අවබෝධතාව තුළ ලෙබනනයේ සටන් විරාමයක් සහ එරට ස්වෛරීභාවයට ගරු කිරීමේ අවශ්‍යතාව අවධාරණය කර තිබුණද, ඊශ්‍රායලය හෝ හෙස්බුල්ලා සංවිධානය එයට නිල වශයෙන් එකඟ වී නොමැත.

දකුණු ලෙබනනයට එල්ල වූ නවතම ගුවන් ප්‍රහාරවලින් ළමුන් දෙදෙනෙකු ඇතුළු පුද්ගලයින් 16 දෙනෙකු ජීවිතක්ෂයට පත්ව ඇති බව වාර්තා වේ. ඒ අනුව, මෑතකාලීන ගැටුම් හේතුවෙන් ලෙබනනයේ මියගිය පුද්ගලයින්ගේ සංඛ්‍යාව 4,000 ඉක්මවා ඇති බව එරට සෞඛ්‍ය බලධාරීන් සඳහන් කරයි.

හෙස්බුල්ලා සංවිධානයට අදාළ ආරංචි මාර්ග පවසන්නේ, ඊශ්‍රායලය සම්පූර්ණ සටන් විරාමයක් ප්‍රකාශ කර සිය හමුදා ඉවත් කරගන්නා තෙක් හෝමුස් සමුද්‍ර සන්ධිය නැවත විවෘත නොකරන බව ඉරානය දැනුම් දී ඇති බවයි. එහෙත් ඊශ්‍රායල අගමැති බෙන්ජමින් නෙතන්යාහු පවසන්නේ, තම රටට එල්ල වන තර්ජන සම්පූර්ණයෙන්ම අවසන් වන තුරු දකුණු ලෙබනනයෙන් හමුදා ඉවත් නොකරන බවයි.